Kayaçlar, Kayaç çeşitleri ve Özellikleri

Kayaçlar, Kayaç çeşitleri ve Özellikleri

1-Püskürük kayaçlar: 

Katılaşım kayaçlar magmanın soğumasıyla olduğu için katılaşım denir. bütün kayaçların temelinde olduğu için ana kayaçlardır, içerisinde fosil bulunmaz.

Kayakçılar iç püskürük kayaçlar, dış püskürük kayaçlar ve de organik tortul kayaçlar olmak üzere üçe ayrılırlar

a- İç püskürük kayaçlar: 

Lavların yerkabuğu içerisinde soğuması sonucunda oluşmuş kayaçlardır. Yer altında yavaş yavaş soğuyan mağma aşağıdaki iç püskürük kayaçları oluşturur.

Magma taş hamurunun yer kabuğu içinde soğumasıyla ve katılaşmasıyla oluşur

Yavaş yavaş sorular sordukları için açık ve iri kristalli olur . Örnek olarak granit verilir 

b-Dış püskürük kayaçlar : 


• Mağmanın yeryüzüne çıkarak soğuması sonucu oluşur
• Bu taşlar yarı kristallidir çıkan mağma hava ile teması sonucu çabuk soğumaya geçtiğinden tam kristalleşme olmaz
• Şekilsizdir az sayıda büyük kristal bulunabilir camsı bir yapı gösterirler
• Ülkemizde en çok andezit bazalt granit yaygındır
• Başlıcaları ;liparit, volkancamı(Obsidyen), katrantaşı, süngertaşı, inci taşı(perlit) ,trakit, andazit, bazalt

2- Tortul kayaçlar:

Yerkabuğunun yaklaşık %75’i tortul kayaçlardan meydana gelmiştir. Tortul kayaçlar, çeşitli dış etmen ve süreçler (akarsu, rü̈zgâr vb.) tarafından koparılan veya aşındırılan enkaz ve tabakaların, taşınıp tortulanma ortamlarında biriktirilmesi sonucu meydana gelir. Genelde bu tortulanma alanları göller, denizler ve okyanuslar ile kapalı havzalardır.

Bol bol fosil bulunur

1- KİMYASAL TORTUL TAŞLAR
Suda eriyebilen kaya tuzu, kalker, jips gibi kayaların önce suda erimesi daha sonra çökelmesiyle meydana gelen taşlardır.
• Traverten(kifikitaş), sarkıt dikit, tuz (kaya tuzu), kireç taşı(kalker), dolomit, değirmentaşı, çakmaktaşı, boynuztaşı gibi

2- FİZİKSEL TORTUL TAŞLAR
Akarsu rüzgar buzul ve dalgaların yeryüzündeki taşlardan kopardıkları parçaların çukur yerlerde birikmesi ve doğal bir çimento ile yapışması sonucu oluşur.
• Yapışık taşlar: breş, konglomera(Çakılkaya), kumtaşı(Gre)
• Kil soyu taşlar: kil, mil, lös, kayağantaşı, marn
• Dağınık taşlar: kumlar, çakıllar, tozlar, toprak
• İri çakıllardan oluşanlara çakıl taşı( konglomera)
• Kum tanelerinden oluşanlara kum taşı(Gre)
• Kil tanelerinden oluşanlara kil taşı(Şist)

c) Organik Tortul Kayaçlar:

Canlıların(insan hayvan bitki) öldükten sonra kalıntılarının çökelerek birikmesi ve zamanla taşlaşması sonucu oluşur.
• Mercan kalkeri, turba(yertezeği) ,linyit, taşkömürü, antrasit, asfalt, tebeşir gibi
• Karbon miktarı % 94 ise antrasit adını alır
• Karbon miktarı % 80 – 90 ise taş kömürüdür
• Karbon miktarı % 70 ise linyit oluşur
• Karbon miktarı % 60 ise turba oluşur.