Hak nedir? Kaça Ayrılır?

Hak nedir? Kaça Ayrılır?Hak nedir?

Hak arapça kökenli bir kelime olup çoğulu “hukuk”tur. Hak sözlükte adalet, adaletin gerektirdiği veya birine ayrılan pay, mal ve mülk gibi anlamlara gelir. Terim olarak hak, hukukun bir kişiye tanıdığı yetki veya yükümlülüktür.

Hak Kaça Ayrılır?

Haklar, üç kısma ayrılır. Mükellef açısından haklar

1- Allah (c.c.) hakkı 2-insan hakkı 3- müşterek (karma) hak olmak üzere üçe ayrılır.

1- Allah hakkı diğer adıyla hukukullahtır. Hukukullah yani Allah hakkı; İnanç, ibadet ve topluma (kamuya) ait menfaatleri gerçekleştirmeye yönelik haklardır. Namaz, oruç, hac, zekât, iyiliği emretmek, kötülüğü yasaklamak, kamu mal ve menfaatlerini korumak gibi fiil ve ibadetler Allah (c.c.) hakkı sayılmıştır.
2- İnsan hakkı diğer adıyla hukuku’l-ibad denilmiştir. İnsan hakkı kısaca, özel olarak fertlerin maslahat ve menfaatini korumayı
hedef alan haklardır. Kul hakları ya genel ya da özel nitelikte olur. Örneğin kişinin sağlığını, çocuklarını ve mallarını koruması genel haklardandır. Bir kimsenin sattığı mal karşılığındaki alacağı, eşinden ayrılan annenin küçük çocuğu üzerindeki bakım hakkı ve babanın çocuğu üzerindeki velayet hakkı ise özel nitelikli kul haklarındandır.
İnsanlar, kendilerine tanınan yetkiler dâhilinde sahip oldukları haklar üzerinde tasarrufta bulunabilirler. Diğer insanların haklarını ihlale yönelik davranışlar cezayı gerektirir.
3- Müşterek (karma) hak: Allah (c.c.) ve insan hakkının bir arada bulunduğu haklara müşterek hak denir. İnsanın hayatını, aklını, sağlığını ve malını koruma müşterek haklardandır. Çünkü bu haklarda hem kişinin hem de Allah’ın (c.c.) hakkı (toplumun menfaati) söz konusudur. Örneğin katilin ve hırsızın cezalandırılmasında bu iki hakkı bir arada görmek mümkündür. Çünkü bu kişiler cezalandırıldığı zaman hem mağdur olan kimselerin hakkı korunmuş hem de Allah’ın (c.c.) hakkı olan toplumun can ve mal güvenliği sağlanmış olur