Hâvaic-i asliye, Asli ihtiyaçlar nelerdir

Asli ihtiyaçlarAsli ihtiyaçlar

İslâm’da diğer bedenî ve malî yükümlülüklerde olduğu gibi, zekâtta da mükellefin durumu göz önünde bulundurularak, ona makul ve taşınabilir bir sorumluluk yüklenmiştir. Bu nedenle İslâm bilginleri, zekât ve fitre ile yükümlü olmak için, kişinin ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireylerinin temel ihtiyaçlarından fazla olarak nisap miktarı mala sahip olma şartını aramışlardır. Temel ihtiyaç miktarı mal, kişinin yaşaması için zarurî olan miktardır. Temel ihtiyaç maddeleri insanın hayat ve hürriyetini korumak için muhtaç olduğu şeylerdir. Bunlar, genel olarak, nafaka, oturulan ev, ev eşyası, ihtiyaç duyulan elbise, borç karşılığı mal, sanat ve mesleğe ait alet ve makineler, binek taşıtları, ilim için edinilen kitaplar gibi eşyadır.

Hâvaic-i asliye , Asli ihtiyaçlar

Ev ve ev eşyası: Ev ve ev için gerekli olan zaruri ihtiyaçlar zekattan muaftır. Buzdolabı, çamaşır makinesi, evde kullanılan aletler ihtiyaçtır. Evde ihtiyaç fazlası olan diğer eşyalar veya çift olan eşyalar satmak yani ticaret gayesiyle olmadığı takdirde, zekata tabi değildir.

Temel bir ihtiyaç, mesela ileride ev alma düşüncesiyle ayrılan paradan zekat verilmez. Ancak paranın üzerinden bir yıl geçtiği halde henüz ev alınmamışsa bu para zekata tabidir.

Yiyecek: Kişinin kendisi, hanimi ve çocukları için bir yıllık yiyecek, içecek ve erzak giderleri de zekattan muaftır.

Giyim ve kuşam masrafları: Bir Müslümanın kendisi, hanımı ve bakımını üstlendiği kimselerin kürk ve benzeri gibi lüks olmayan giyim kuşam masrafları da zekattan muaftır.

Tedavi giderleri: Dinimizde kişinin sıhhatini koruması farzdır. Bu sebeple, sahsın kendisi ve bakmakla mükellef olduğu kimselerin her nerede olursa olsun, tedavi giderleri nisaba dahil değildir.

Eğitim harcamaları:Kişinin kendisi ve aile fertlerinin eğitim harcamaları nisaba dahil edilmez. İlim adamlarının kitapları da zekata tabi değildir.

Binek masrafları: Bir Müslüman ister kendisi için, isterse ailesi için olsun seyahat ve ise gelirken harcadığı masraflar zekattan muaftır.

Lüks olmamak şartıyla kişinin vasat(orta) halli bir otomobili de nisaba dahil değildir. Ancak büyük bir servet olan lüks arabaların zekata dahil edilmeleri gerekir. Ancak büyük bir servet olan lüks arabaların zekata dahil edilmeleri gerekir. Çünkü binek zaruri ihtiyaçlardan olmakla birlikte, bunu lükse kaçarak temin etmek zaruri değildir.

Hizmetçi için yapılan harcamalar: Hizmetçi için yapılan harcamalar da zekata tabi değildir.

Ticaret yerleri ve ticaret vasıtaları: Bir tüccarın, esnafın ticaret için kullandığı dükkan, tezgah, atölye ve benzeri tesisler de zekâttan muaftır.

Ziraat ve hayvancılık vasıtaları: Hayvancılıkla uğraşan kimselerin yaptırdıkları tesisler; ziraatla uğraşan kimselerin traktör, biçer döver ve benzeri vasıtaları da zekattan muaftır. Ancak bir çiftçi traktörü ve biçer döveri ile başkalarına is yapıyorsa, geliri nisaba dahil edilmeli ve zekâtı verilmelidir.